Witamina A

Witamina A odgrywa kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu ludzkiego ciała. Jako witamina rozpuszczalna w tłuszczach, witamina A kumuluje się w wątrobie oraz tkance tłuszczowej. Regularna podaż witaminy A jest niezbędna do zachowania prawidłowej równowagi biologicznej całego organizmu.

Jaką rolę ma witamina A w organizmie?

Szerokie spektrum działania sprawia, że witamina A uczestniczy w wielu kluczowych procesach fizjologicznych. Witamina A pełni w ludzkim ciele następujące funkcje:

• witamina A pomaga w utrzymaniu prawidłowego stanu błon śluzowych,
• witamina A wspiera właściwe funkcjonowanie układu odpornościowego,
• witamina A odpowiada za prawidłowe widzenie, szczególnie po zmroku,
• witamina A wspiera optymalny metabolizm żelaza w organizmie,
• witamina A bierze czynny udział w procesie specjalizacji komórek,
• witamina A sprzyja zdolnościom regeneracyjnym komórek skóry, włosów i paznokci,
• witamina A chroni nabłonek układu oddechowego przed chorobotwórczymi drobnoustrojami.

Witamina A – naturalne źródła występowania

W codziennej diecie witamina A występuje w dwóch różnych postaciach. Naturalne źródła występowania witaminy A dzielą się na:

• Produkty pochodzenia zwierzęcego: gotowa witamina A, czyli retinol, którą zawierają podroby (głównie wątroba), tłuste ryby morskie, żółtka jaj, masło oraz sery dojrzewające,
• Produkty pochodzenia roślinnego: prowitamina witaminy A, czyli beta-karoten, w który bogate są marchew, jarmuż, szpinak, dynia, słodkie ziemniaki oraz brokuły.

W przypadku zwiększonego zapotrzebowania na witaminę A, sama dieta może okazać się niewystarczająca – wtedy skutecznym rozwiązaniem staje się celowana suplementacja witaminy A.

Witamina A – przyczyny i objawy niedoboru

Zbyt niski poziom witaminy A obserwowany jest najczęściej u osób starszych, dzieci, osób pracujących przy komputerze, alkoholików, palaczy oraz osób zmagających się z zaburzeniami wchłaniania lub upośledzeniem czynności wątroby. Po czym można rozpoznać niedobór witaminy A? Objawy niedoboru witaminy A to:

• nadmierne rogowacenie, suchość i łuszczenie się naskórka,
• wypryski oraz trądzik,
• suchość, szorstkość skóry (przede wszystkim na kolanach, łokciach, ramionach i udach) oraz pękanie czerwieni wargowej,
• kruchość, łamliwość paznokci i ich spowolniony wzrost,
• łamliwość, matowość i przerzedzanie się włosów,
• długotrwający proces gojenia się ran i regeneracji skóry,
• wysychanie spojówki oraz rogówki oka,
• kiepskie widzenie po zmierzchu, czyli tak zwana kurza ślepota,
• zwiększona podatność na powracające zakażenia wirusowe i bakteryjne.

Objawy przedawkowania witaminy A

Z uwagi na zdolność magazynowania witaminy A w wątrobie i tkance tłuszczowej, nadmierna suplementacja może wywołać efekty niepożądane, a witamina A staje się wtedy substancją toksyczną. Objawami przedawkowania witaminy A są:

• przewlekłe i silne bóle głowy,
• powiększenie wątroby wywołane przez nadmiar witaminy A,
• brak apetytu oraz ogólne osłabienie ciała,
• zwiększona pobudliwość nerwowa,
• niekorzystne zmiany skórne, suchość naskórka i łysienie,
• niebezpieczne zmiany w strukturze kości.

Hiperwitaminoza witaminy A jest szczególnie niebezpieczna dla kobiet w ciąży, ponieważ witamina A przyjmowana w nadmiarze jest toksyczna dla płodu i przyczynia się do rozwoju wad wrodzonych u dzieci.

Witamina A – dzienne zapotrzebowanie a suplementacja

Zalecana dzienna dawka witaminy A zależy od wieku, płci oraz stanu fizjologicznego organizmu. Aby uniknąć skutków ubocznych przedawkowania witaminy A, należy ściśle przestrzegać norm dobowych.

U dzieci dzienne zapotrzebowanie na witaminę A to:

• 400 µg – od 1 do 3 roku życia,
• 450 µg – od 4 do 6 roku życia,
• 500 µg – od 7 do 9 roku życia.

Starsze dzieci i nastolatki mogą dziennie spożywać witaminę A w ilości:

• 600 µg – chłopcy i dziewczęta w wieku od 10 do 12 lat,
• 700 µg – dziewczęta od 13 do 18 roku życia,
• 600-900 µg – chłopcy od 13 do 18 roku życia.

Dobowe zapotrzebowanie na witaminę A u osób dorosłych wynosi:

• 700 µg – kobiety,
• 770 µg – kobiety ciężarne,
• 1300 µg – kobiety karmiące piersią,
• 900 µg – mężczyźni.

Zwiększone zapotrzebowanie na witaminę A występuje u osób cierpiących z powodu infekcji, chorób układu pokarmowego oraz przez długotrwały stres. Niezależnie od wybranej postaci – czy jest to witamina A w tabletkach, czy witamina A w kroplach – witaminę A należy przyjmować w towarzystwie posiłku zawierającego tłuszcze, co gwarantuje jej prawidłową przyswajalność.